Derince (Elazığ) Masif Sülfid Cevherleşmesine Ait Piritlerin Iz Element İçerikleri

Yükleniyor...
Küçük Resim

Tarih

2003

Dergi Başlığı

Dergi ISSN

Cilt Başlığı

Yayıncı

Erişim Hakkı

info:eu-repo/semantics/openAccess

Özet

Derince (Elazığ) yöresi masif sülfid yataklarından derlenen 30 adet cevher numunesinin her birinde temiz pirit taneleri seçilerek NAA ve ICP yöntemleri ile kimyasal analizleri yapılmıştır. Elde edilen verilere göre piritler, ortalama 3510 ±611 ppm Al, 22 ±8 ppb Au, 460 ±170 ppb Ag. 70 ±129 ppm As, 35 ±6 ppm Ba, 4 ±1 ppm Bi, 2833 ±605 ppm Ca, 100 ±37 ppm Co. 6 ±1 ppm Cr. 1642 ±921 ppm Cu, 295 ±129 ppm K. 2263 ±587 ppm Mg. 98 ±34 ppm Mn. 1140 ±600 ppb Mo, 138 ±28 ppm Na, 30 +5 ppm Ni, 55 ±8 ppm P. 10 ±4 ppm Pb, 770 ±130 ppb Sb, 1,6 ±0,2 ppm Sc, 21 ±6 ppm Se, 4±1 ppm Sn. 10 ±2 ppm Sr. 2,0 ±0,3 ppm Th, 182 ±15 ppm Ti, 7 ±1 ppm V. 3,0 ±0,4 ppm Y. 12 ±6 ppm Zn, 5,1 ±0.5 ppm Zr ile toplam 15 ppm kadar nadir toprak elementi (La, Ce, Sm, Eu, Yb, Lu) içermektedir. As, P. Sb ve Se elementlerinin pirit içinde S ile yer değiştirerek bulundukları, Ba, Ca, K, Na, Mg ve Sr'nin ise kirletici gang minerali kalıntıları veya sıvı kapanımlarından kaynaklandıkları düşünülmektedir. Analizi yapılan elementlerden Al, Ba, Cr, Na, Ni, P, Sb, Sc, Ti, V, Y, Zr ve nadir toprak elementleri (NTE) standart normal eğriye benzer histogram verirken Au, Ag, As, Bi, Ca, Co, Cu, P, Mg, Mn, Mo, Pb, Se, Sn, Th ve Zn "ters J" tipi veya iki modlu eğri oluşturmakta, dolayısıyla bunların iki kaynaktan beslendikleri, dolayısıyla iki anakitleyi temsil edebilecekleri düşünülmektedir. Bu durum da masif sülfid yataklarındaki diyajenetik piritlerle hidrotermal piritlerin birlikte bulunabilme özelliğine bağlanmaktadır. Derince piritlerinin Al-Sc, Al-V, Au-Mo, Ag-Ph, Co-Se, Cu-Pb, Cu-Zn, Mg-Mn. Pb- Zn. Se-V, La-Ce, La-Sm. Ce-Sm ve Yb-Lu element çiftleri arasında çok kuvvetli pozitif, Al-Cr, Al-K, Al-Mg, Al-Na, Al-Ti, Al-Zr, Al-Eu, Al-Yb, Ag-Bi, Ag-Cu, As-Ba, As-Mo, As- Pb, Bi-La, Cr-Mg, Cr-Th, Cr-Y, Cr-Zr, Cr-La, Cr-Ce, Cr-Sm, K-Zr, Mg-Sc, Mg-V, Mg- Y. Mu-Na, Mu-P, Mn-Y, Na-Y, Na-Zr, P-La, Se-Eu, Sc-Yb, Sc-Lu, Ti-Y, Ti-Zr, V-Sm, V- Eu, V-Yh, V-La, Y-Zr, Y-La, Y-Lu, Sm-Eu, Sm-Lu, Eu-Yb ve Eu-Lu arasında da kuvvetli pozitif korelasyon ilişkisi belirlenmektedir. Se-P hariç, element çiftlerinin arasında çok kuvvetli veya kuvvetli derecede negatif korelasyon gözlenmemesi ise, elementlerin birbirlerinin yerini alarak dağılım sunmadıkları anlamına gelmektedir. Derince piritlerinin düşük As miktarları hem hidrotermal hem sedimanter piritlere, Co miktarlarının bir kısmu sedimanter, bir kısmı yüksek sıcaklıklı hidrotermal piritlere, Cu ve Ni miktarları yüksek sıcaklıklı hidrotermal piritlere, Co Ni ile Cu / Ni oranları masif sütfid yataklarına ait piritlere, düşük Ti miktarları ise daha çok diyajenetik piritlere benzemektedir. Dolayısıyla Derince cevherleşmesinde sedimanter ve orta- yüksek sıcaklıklı hidrotermal piritlerin beraber bulunduğu söylenebilir. Bu özellik de masif sülfid yataklarının genel oluşum modeline uymaktadır.
The pyrite concentrations yielded from each of 30 samples of Derince (Elazığ) massive sulphide mineralizations were analysed for trace elements, using NAA and ICP methods. The trace elements and their average contents are; 3510 ±611 ppm Al, 22 ±8 ppb Au, 460 ±170 ppb Ag, 70 ±129 ppm As, 35 ±6 ppm Ba, 4 ±1 ppm Bi, 2833 ±605 ppm Ca, 100 ±37 ppm Co. 6 ±1 ppm Cr. 1642 ±921 ppm Cu, 295 ±129 ppm K. 2263 ±587 ppm Mg. 98 ±34 ppm Mn, 1140 ±600 ppb Mo, 138 ±28 ppm Na, 30 ±5 ppm Ni, 55 ±8 ppm P, 10 ±4 ppm Pb, 770 ±130 ppb Sb, 1,6 ±0,2 ppm Sc, 21 ±6 ppm Se, 4±1 ppm St. 10 ±2 ppm Sr. 2,0 ±0,3 ppm Th, 182 ±15 ppm Ti, 7 ±1 ppm V, 3,0 ±0.4 ppm Y, 12 ±6 ppm Zn, 5,1 ±0,5 ppm Zr and total 15 ppm rare earth element (La, Ce, Sm, Eu, Yb, Lu). As, P. Sb and Se are probably present as diadochy elements for S and Ba, Ca, K, Na, Mg and Sr are contaminant from gangue minerals or fluid inclusion. The analysed elements display two types of distributions: Normal distribution for elements: Al, Ba, Cr, Na, Ni, P. Sb, Sc, Sn, Ti, V, Y, Zr, La, Ce, Sm, Eu, Yb and Lu; "Inverse J" type distribution for elements: Au, Ag, As, Bi, Ca, Co, Cu, P. Mg, Mn, Mo, Pb, Se, Th and Zn." Inverse J" type distributions can be interpreted as two sources or events are responsible for mineralizations. These may be hydrothermal and diagenetic sources for massive sulphide mineralizations. There are very strong positive correlation between element pairs of Al-Sc. Al-V, Au-Mo, Ag-Pb, Co-Se, Cu-Ph, Cu-Zn, Mg-Mn, Pb-Zn, Sc-V, La-Ce, La-Sm, Ce-Sm and Yb-Lu, and strong positive correlation between Al-Cr, Al-K, Al-Mg, Al-Na, Al-Ti, Al-Zr, Al-Eu, Al-Yb, Ag-Bi, Ag-Cu, As-Ba, As-Mo, As-Pb, Bi-La, Cr-Mg, Cr-Th, Cr-Y, Cr-Zr, Cr-La, Cr-Ce, Cr-Sm, K-Zr, Mg-Sc, Mg-V, Mg-Y, Mn-Na, Mn-P, Mn-Y, Na-Y. Na-Zr, P-La, Sc-Eu, Sc-Yb, Sc-Lu, Ti-Y, Ti-Zr, V-Sm, V-Eu, V-Yb, V-La, Y-Zr, Y-La, Y-Lu, Sm-Eu, Sm-Lu, Eu-Yb and Eu-Lu. Only strong negative correlation exist between Se-P and this can be interpreted as diadochy, between these two elements and absence of diadochy among other elements. Low contents of As resembles that of hydrothermal and diagenetic pyrites. The Co concentrations also imply a similar pattern. The Cu and Ni contents are similar to those of high temperature hydrothermal pyrites and ColNi and Cu/Ni ratios are close to from massive sulphide mineralizations. Ti contents are similar to the contents of diagenetic pyrites. Therefore itis possible to conclude that Derince pyrites are massive sulphide pyrites with a diagenetic history.

Açıklama

Anahtar Kelimeler

Jeoloji

Kaynak

Geosound

WoS Q Değeri

Scopus Q Değeri

Cilt

Sayı

42

Künye

Akgül, M., Temur, S., Bölücek, C., (2003). Derince (Elazığ) Masif Sülfid Cevherleşmesine Ait Piritlerin Iz Element İçerikleri. Geosound, (42), 1-15